Vattenfall en de verklaring voor recht..
Op 18 september 2025 deed de Rechtbank, sectie Kanton een uitspraak alhoewel de verweerder,- Vattenfall-, al kenbaar had gemaakt dat zij tegemoet zou komen een het door eiser gevorderde. (ECLI:NL:RBAMS:2025:6645)
Wat was het geval?
Meneer C, contractant van het energiebedrijf, had al jaren, vanaf 2003, een overeenkomst inzake elektriciteit en gas met NUON. In 2012 bood NUON een nieuw contract aan onder de naam “actieprijs”. De energiemarkt was volop in ontwikkeling nadat ook voor kleinverbruikers keuzevrijheid voor een andere leverancier open stond. In 2015 bood NUON andermaal een nieuw contract aan waarbij loyaliteit voor blijvers werd beloond. Contractanten die niet gingen switchen voor een tijdelijk goedkopere prijs werden gewaardeerd. Dat nieuwe contract kreeg de mooie naam Blijven Loont.
Op die overeenkomsten waren de Algemene Voorwaarden kleinverbruik (AV kvb) van 2013 van toepassing. Bij veranderingen bleven die AV kvb 2013 van kracht, ook bij veranderingen, tenzij daarvan uitdrukkelijk zou worden afgeweken. Daarnaast gaf NUON aan dat de Productvoorwaarden van NUON toepasselijk waren als ook de Actie voorwaarden, beiden ziende op de nieuwe contracten.
Bij verschillen tussen de AV 2013 en die Productvoorwaarde gingen de Productvoorwaarden boven de AV 2013.
In 2017 hanteert de energieleverancier nieuwe algemene voorwaarden, de versie AV kvb 2017, in plaats van de versie 2013. Dat wordt ook kenbaar gemaakt op de website van de energieleverancier.
Vanaf 26 april 2023 levert meneer C terug op zijn aansluiting. Hij heeft 24 zonnepanelen laten plaatsen en hoopt daar mee voor een deel te voorzien in zijn eigen energiebehoefte. De energieleverancier, – Vattenfall-, maakt op 16 mei 2024 kenbaar aan haar klanten, dus ook aan meneer C, dat zij vanaf 1 juli 2024 “vaste terugleverkosten” in rekening gaat brengen. Er wordt daarbij ingeschat wat de opbrengst is op jaarbasis van 24 zonnepanelen waarmee klanten worden ingeschaald in een bepaalde categorie.
Met de geschatte omvang van de teruglevering van meneer C, -3500 tot 4000 kWh-, levert dat de “terugleverschaal” 14 op. Daar hoort dan een te betalen bedrag bij voor meneer C van 381,- euro, inclusief BTW, per jaar.
De onderbouwing voor het in rekening brengen van deze terugleververgoeding baseert Vattenfall op artikel 4 van de Productvoorwaarden. Die zou deze wijziging van voorwaarden mogelijk maken.
Meneer C is het hier niet mee eens. Hij meent dat er geen toepassing van een dergelijk tarief mogelijk is op basis van die voorwaarden.
Vattenfall stelt dat meneer C een variabel contract heeft en dat conform artikel 20 van de Algemene Voorwaarden tarieven mogen worden gewijzigd.
Meneer C stelt hiertegen over dat a. de Product voorwaarden niet van toepassing zijn, en b. voor zover die wel toepasselijk zijn het wijzigingsbeding niet kan worden ingeroepen en c. indien dat wel zou kunnen dat beding in dit geval oneerlijk is.
Gesteld wordt dat een nieuwe tariefcomponent niet in rekening kan worden gebracht op basis van een wijzigingsbeding in de AV.
Daarvoor is een wilsovereenstemming nodig.
Vattenfall stelt dat de “vaste terugleverkosten” al onderdeel uitmaakten van de tarievenstructuur en dat daarmee geen wilsovereenstemming meer nodig is, om te mogen wijzigen. Een terugleververgoeding kan dan ook, zo is de stelling, op basis van de bestaande tarievenstructuur.
Bij de mondelinge behandeling stelt de rechter vast dat waar een verklaring voor recht wordt gevorderd, de rechter gemotiveerd het door eiser opgebrachte moet beoordelen, ook al heeft verweerder al aangegeven zich te voegen naar hetgeen door eiser is gevorderd. Dat ziet dan op de financiële component. Mogelijk wilde de leverancier voorkomen dat de rechter bij gebrek aan een financieel belang voor eiser uitspraak zou doen. De rechter heeft evenwel een verklaring voor recht afgegeven, nu dat gevorderd werd. Daarmee verkrijgt de uitspraak ook effect voor andere soortgelijke gevallen waarbij een terugleververgoeding door de leverancier in rekening wordt gebracht.
Wat oordeelde de rechter?
De rechter oordeelt dat daar waar de leverancier in dit geval wil wijzigen, hij dat doet op basis van een wijzigingsbeding. Voor zover ik het kan overzien geldt dat een wijzigingsbeding in algemene voorwaarden normaliter de gebruiker van die voorwaarden de ruimte biedt om bijvoorbeeld een tarief aan te passen op basis van nieuwe ontwikkelingen. De rechter oordeelt dat een wijzigingsbeding uit eerdere toepasselijke voorwaarden niet de ruimte biedt om een geheel nieuwe set voorwaarden van toepassing te verklaren op een bestaande overeenkomst. De door Vattenfall gehanteerde productvoorwaarden van 2024 zijn op de betreffende overeenkomst niet van toepassing. Een daarop gebaseerde terugleververgoeding kan niet worden gevorderd.
Wat had Vattenfall moeten doen om dat wel te bewerkstelligen? Daarvoor had men met meneer C wilsovereenstemming moeten verkrijgen.
Die had meneer C niet gegeven. Kan Vattenfall dan geen terugleververgoeding in rekening brengen? Niet op basis van het wijzigingsbeding in oude voorwaarden. Wat wel? Door aanpassing van haar producten. Oude producten aanpassen op basis van wel toegestane wijzigingen in het wijzigingsbeding ( onder continuering van die oude overeenkomst) of nieuwe producten aanbieden op basis van aanbod en aanvaarding waarover wilsovereenstemming wordt verkregen.
Vattenfall zou de oude producten zo in de markt kunnen zetten dat de klanten wel worden verleid tot het aangaan van overeenkomsten waarbij het nieuwe product, – met een terugleververgoeding- , financieel toch aantrekkelijker zou worden. Uiteindelijk is het in de markt zetten van een product met een periodieke betaling voor energielevering op jaarbasis een verdelingsvraagstuk. Momentane beprijzing of over een jaar meer mediane prijzen zijn twee te hanteren routes. Maar dat uiteraard enkel als het contract een dwingende bepaling kent die de opzegbaarheid van een duurcontract beperkt. Uiteindelijk geldt ook dan: “Blijven Loont!”
